Drugi próg podatkowy w 2026 roku: brutto czy netto?
Ani brutto, ani netto. Limit 120 000 zł dotyczy rocznej podstawy opodatkowania, a nie całego wynagrodzenia brutto ani kwoty, która wpływa na konto. To właśnie podstawę porównuje się z granicą pierwszego przedziału skali podatkowej. Jej wysokość ustala się z uwzględnieniem kosztów uzyskania przychodu, składek społecznych i przysługujących odliczeń.
W praktyce oznacza to, że nie da się stwierdzić, czy ktoś przekroczy próg, wyłącznie na podstawie miesięcznej pensji brutto lub netto. Znaczenie mają także rodzaj umowy, koszty, ulgi oraz inne dochody opodatkowane według skali. Próg jest roczny, dlatego liczy się łączna podstawa z danego roku podatkowego, a nie pojedyncza wypłata.
Potocznie mówi się o „wejściu w drugi próg”, gdy podstawa przekracza 120 000 zł. Precyzyjniej chodzi o przekroczenie granicy pierwszego przedziału. Stawka 32% obejmuje wyłącznie nadwyżkę ponad limit, a nie całą podstawę podatnika.
Jak działa skala podatkowa w 2026 roku?
W 2026 roku w pierwszym przedziale skali obowiązuje stawka 12% do 120 000 zł podstawy opodatkowania. Od nadwyżki ponad tę kwotę podatek oblicza się według stawki 32%. Kwota zmniejszająca podatek wynosi 3 600 zł, co uwzględnia się w obliczeniu podatku w pierwszym przedziale.
Po przekroczeniu limitu podatek według skali oblicza się jako 10 800 zł plus 32% nadwyżki ponad 120 000 zł. Kwota 10 800 zł odpowiada podatkowi przypadającemu na pierwszy przedział po uwzględnieniu kwoty zmniejszającej podatek. Wzór pokazuje, że wyższa stawka dotyczy tylko części podstawy powyżej granicy.
Przykładowo, przy podstawie opodatkowania wynoszącej 125 000 zł nadwyżka to 5 000 zł. Podatek od tej części według stawki 32% wynosi 1 600 zł. Do tej kwoty dolicza się 10 800 zł wynikające ze wzoru dla drugiego przedziału, co daje 12 400 zł podatku obliczonego według skali przed uwzględnieniem innych odliczeń i szczególnych zasad rozliczenia.
Nie oznacza to, że całe 125 000 zł jest opodatkowane stawką 32%. Pierwsze 120 000 zł rozlicza się według zasad pierwszego przedziału, a wyższa stawka obejmuje wyłącznie 5 000 zł nadwyżki. Samo przekroczenie limitu nie powoduje więc nagłego naliczenia 32% od całego dochodu.
Jak ustala się podstawę opodatkowania przy umowie o pracę?
Przy wynagrodzeniu z etatu przychód brutto nie jest automatycznie podstawą opodatkowania. W uproszczeniu od przychodu odejmuje się koszty uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika. Następnie uwzględnia się odliczenia, które przysługują podatnikowi zgodnie z przepisami. Dopiero ustalony w ten sposób wynik narastająco w roku porównuje się z limitem 120 000 zł.
To obliczenie różni się od prostego dodania kwot brutto z pasków płacowych. Różni się również od sumy wypłat netto, ponieważ kwota „na rękę” uwzględnia między innymi składki i zaliczki na podatek, a jej wysokość zależy od sposobu naliczania wynagrodzenia. Podstawa opodatkowania jest kategorią podatkową, a nie kwotą widoczną jako jedna pozycja na koncie bankowym.
Ostateczny wynik zależy od indywidualnej sytuacji. Wpływ mogą mieć między innymi wysokość kosztów uzyskania przychodu, składki, dostępne ulgi i odliczenia oraz dochody z innych źródeł. Dlatego miesięczna pensja brutto może pomóc w przybliżonym szacunku, ale nie wyznacza uniwersalnej kwoty, przy której każdy podatnik przekroczy próg.
Jakie dochody sumują się przy ustalaniu progu?
Limit odnosi się do sumy dochodów opodatkowanych skalą osiągniętych w danym roku podatkowym. Nie dotyczy wyłącznie jednej umowy ani jednego pracodawcy. Do dochodów z pracy mogą zostać doliczone na przykład dochody z umowy zlecenia, emerytury lub renty, jeśli są rozliczane według skali podatkowej.
Ma to znaczenie dla osób, które w ciągu roku zmieniają pracę, uzyskują dodatkowe zlecenia albo pobierają świadczenie. Każdy płatnik może znać tylko część sytuacji podatnika. W rezultacie zaliczki pobierane w trakcie roku nie zawsze pokazują, jaki będzie ostateczny podatek po zsumowaniu wszystkich dochodów opodatkowanych skalą.
Pracodawca pobiera zaliczki na podatek na podstawie posiadanych informacji i obowiązujących zasad. Moment, w którym płatnik zaczyna stosować wyższą stawkę do zaliczki, nie musi być tym samym co ostateczne rozliczenie roczne. To w zeznaniu uwzględnia się łączne dochody opodatkowane skalą oraz właściwe koszty i odliczenia. Dlatego warto odróżniać zaliczkę od podatku należnego za cały rok.
Czy planowane zmiany zmieniają próg dla dochodów z 2026 roku?
Nie. Zasady rozliczenia dochodów uzyskanych w 2026 roku należy oddzielić od zapowiadanych zmian. Informacja o projektowanych nowych przedziałach wskazuje, że miałyby one obowiązywać od 2027 roku. Nie zmienia to limitu 120 000 zł ani stawek właściwych dla dochodów osiągniętych w 2026 roku.
W projekcie przewidziano podniesienie pierwszego progu do 130 000 zł, stawkę 24% dla przedziału powyżej 130 000 zł do 150 000 zł oraz pozostawienie stawki 32% od nadwyżki ponad 150 000 zł. Są to jednak planowane, a nie obowiązujące zasady rozliczenia 2026 roku. Przy obliczaniu podatku od dochodów uzyskanych w tym roku punktem odniesienia pozostaje limit 120 000 zł podstawy.
Najważniejsze jest więc sprawdzenie rocznej podstawy opodatkowania, a nie samego brutto lub netto. Jeśli podstawa przekracza 120 000 zł, stawka 32% obejmuje jedynie nadwyżkę. Przy wielu źródłach dochodu albo korzystaniu z ulg warto uwzględnić je łącznie, ponieważ mogą zmienić ostateczny wynik rocznego rozliczenia.
Bibliografia
- https://podatki.gov.pl/podatki-firmowe/pit/informacje-podstawowe/co-jest-opodatkowane/opodatkowanie-wedlug-skali-podatkowej
- https://podatki.gov.pl/podatki-osobiste/pit/informacje-podstawowe/co-jest-opodatkowane/dochody-z-pracy
- https://www.gov.pl/web/finanse/korzystne-zmiany-w-systemie-podatkowym-